ເອົາໃຈໃສ່ວຽກງານປ້ອງກັນ ແລະ ຄວບຄຸມພະຍາດໄຂ້ຍຸງ

ຫນຶ່ງໃນບັນດາວຽກງານຈຸດສຸມຂອງລັດຖະບານ ໃນເດືອນມິຖຸນາ 2016 ໃນຂົງ ເຂດວັດທະນະທໍາ-ສັງຄົມ ແລະ ສິ່ງ ແວດລ້ອມ ທີ່ ໄດ້ກໍານົດວາງອອກຢູ່ໃນກອງປະຊຸມຂອງລັດຖະບານສະໄຫມສາມັນປະຈໍາເດືອນ 5/2019 ຄັ້ງວັນທີ 22-23/5/2019ແມ່ນເອົາໃຈ ໃສ່ປັບປຸງການບໍລິການຂອງໂຮງຫມໍ ແລະ ສຸກສາລາໃຫ້ດີຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ. ສະກັດກັ້ນ ແລະ ປ້ອງກັນພະຍາດລະບາດຕ່າງໆເປັນຕົ້ນ ໄຂ້ຍຸງ, ໄຂ້ຫວັດ, ພະຍາດຈາກສັດ ແລະ ອື່ນໆທີ່ອາດເກີດຂຶ້ນໃນໄລຍະລະດູຝົນ. ສໍາລັບໄຂ້ຍຸງແມ່ນຫນຶ່ງໃນບັນດາພະຍາດທີ່ມັກລະ ບາດເກີດຂຶ້ນຫຼາຍໃນລະດູຝົນ.

ເນື່ອງຈາກວ່າໄຂ້ຍຸງກໍຄືໄຂ້ເລືອດອອກຍຸງລາຍທີ່ເປັນພາຫະນໍາເອົາເຊື້ອພະຍາດຊຶ່ງຍຸງລາຍກັດຄົນເຈັບເປັນພະຍາດໄຂ້ເລືອດອອກ, ດູດກິນເລືອດແລະໃນເວລາດຽວກັນມັນກໍດູດເອົາເຊື້ອພະຍາດນັ້ນນໍາ ແລະ ຍຸງດັ່ງກ່າວໄປກັດຄົນທີ່ມີສຸຂະພາບແຂງແຮງດີ ຫຼື ຄົນບໍ່ເຈັບບໍ່ເປັນໄຂ້ຫຍັງກໍປ່ອຍເຊື້ອພະຍາດເຂົ້າໄປພ້ອມກັນກັບດູດກິນເລືອດຢູ່. ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ໄຂ້ຍຸງກໍຄືໄຂ້ເລືອດອອກເກີດ ຂຶ້ນ. ຍຸງລາຍເປັນຍຸງນ້ອຍໆສີດໍາມີລາຍຂາວສະຫຼັບດໍາຕາມຂາ ແລະ ຕົນຕົວ ມັນອອກຫາກິນເວລາກາງເວັນ ແລະ ບໍ່ໄດ້ໄຂ່ໃສ່ນໍາ້ ເຫນົ່າໂດຍຈະໄຂ່ໃສ່ນໍາ້ໃສສະອາດ ຊຶ່ງຢູ່ຕາມສະຖານທີ່ຕ່າງໆເຊັ່ນ: ອ່າງນໍາ້ກິນ-ນໍາ້ໃຊ້, ໄຫນໍາ້, ເຄື່ອງບັນຈຸນໍາ້ຕ່າງໆທີ່ບໍ່ມີຝາປິດ, ກະປ່ອງ ຫຼື ຖ້ວຍໃສ່ນໍາ້ທີ່ເຮົາເອົາຮອງຕີນຕູ້ອາຫານເພື່ອບໍ່ໃຫ້ມົດຂຶ້ນ, ຈານທີ່ເຮົາເອົາຮອງໂຖດອກໄມ້ຊຶ່ງອາດຈະມີນໍາ້ຄ້າງໂຖ ດອກໄມ້ ຫຼື ອ່າງນ້ອຍລ້ຽງປາໃນເຮືອນທີ່ເຮົາປະໄວ້ບໍ່ໄດ້ໃຊ້, ຢາງລົດເກົ່າ, ຖັງປະລາສະຕິກແຕກ,ກະໂປະ, ບັ້ງໄມ້ ແລະ ອື່ນໆ ທີ່ເຮົາ ຖີ້ມໄວ້ ແລະ ມີນໍາ້ຂັງຢູ່. ໃນໄລຍະຜ່ານມາກໍຄືປັດຈຸບັນມີຫຼາຍທ້ອງຖິ່ນ ໄດ້ເກີດມີພະຍາດໄຂ້ຍຸງລະບາດເກີດຂຶ້ນ. ອີງຕາມຂໍ້ມູນ ແຫຼ່ງຂ່າວຈາກຫນັງສືພິມປະຊາຊົນສະບັບວັນທີ 11/5/2019ໃຫ້ຮູ້ວ່າ: ໃນປີ 2019 ນີ້, ແຂວງສະຫວັນນະເຂດແມ່ນມີການລະບາດ ຂອງພະຍາດໄຂ້ຍຸງ ຫຼື ໄຂ້ ເລືອດອອກ ຊຶ່ງເລີ່ມມາແຕ່ເດືອນມັງກອນເປັນຕົ້ນມາ ແລະ ລະບາດຫນັກໃນເດືອນມີນາຫາເດືອນເມ ສາ ໂດຍພົບຜູ້ຕິດເຊື້ອພະຍາດດັ່ງກ່າວ ໃນທົ່ວແຂວງຈໍານວນ 400 ກວ່າຄົນກວມເອົາ114 ບ້ານ. ໃນນີ້ ເມືອງທີ່ມີຄົນເຈັບຫຼາຍທີ່ ສຸດແມ່ນເມືອງອາດສະພອນມີຜູ້ຕິດເຊື້ອພະຍາດໄຂ້ຍຸງທັງຫມົດ 130 ຄົນ ແລະ ເສຍຊີວິດ3 ຄົນ. ຫນັງສືພິມປະຊາຊົນເສດຖະ ກິດ-ສັງຄົມ ສະບັບວັນທີ 23/5/2019 ໄດ້ລາຍງານວ່າ: ຢູ່ແຂວງຈໍາປາສັກ, ນັບແຕ່ວັນທີ 1/1/2019 ຫາວັນທີ6/5/2019 ຈໍານວນຄົນເຈັບຍ້ອນພະຍາດໄຂ້ຍຸງລາຍເພີ່ມຂຶ້ນຊຶ່ງມີຄົນເຈັບມາປິ່ນປົວຢູ່ໂຮງຫມໍແຂວງຈໍາປາສັກ ທັງຫມົດ 800 ກວ່າຄົນ. ໃນນີ້ ຄົນເຈັບທີ່ເປັນເດັກນ້ອຍ 400 ກວ່າຄົນ. ຫນັງສືພິມດັ່ງກ່າວສະບັບວັນທີ 13/6/2019 ໄດ້ລາຍງານວ່າ: ພຽງ 6 ເດືອນຕົ້ນປີ 2019 ນີ້ ທົ່ວແຂວງຄໍາມ່ວນມີຜູ້ຕິດເຊື້ອໄຂ້ເລືອດອອກແລ້ວ 400 ກວ່າຄົນ.ໃນນັ້ນ ມີຜູ້ເສຍຊີວິດແລ້ວ 2 ຄົນ. ຖ້າທຽບໃສ່ຫມົດ ປີ 2018 ຜ່ານມາມີຜູ້ຕິດເຊື້ອພະຍາດນີ້ພຽງແຕ່ 200 ກວ່າຄົນ ແລະ ບໍ່ມີກໍລະນີເສຍຊີວິດ ແລະ ຫນັງສືພິມຊະນິດດຽວກັນສະບັບ ວັນທີ 4/6/2019 ຍັງໄດ້ລາຍງານວ່າ: ຈໍານວນກໍລະນີໄຂ້ ຍຸງລາຍທີ່ແຂວງເຊກອງກວດພົບໃນ 4 ເດືອນ ມີຄົນເຈັບທັງຫມົດ 73 ຄົນ. ຫນັງສືພິມປະຊາຊົນສະບັບວັນທີ 13/6/2019 ກໍໄດ້ລາຍງານວ່າ: ສໍາລັບປີ 2019 ມາຮອດປັດຈຸບັນທົ່ວແຂວງຫຼວງພະບາງມີ ຜູ້ຕິດເຊື້ອພະຍາດໄຂ້ຍຸງທັງຫມົດ 30 ກວ່າກໍລະນີ ໃນນັ້ນ ເມືອງທີ່ມີຜູ້ຕິດເຊື້ອຫຼາຍກວ່າຫມູ່ແມ່ນເມືອງປາກອູຊຶ່ງມີ 10 ກວ່າກໍ ລະນີ. ຕໍ່ບັນຫາການປ້ອງກັນ ແລະ ຄວບຄຸມພະຍາດນັ້ນຍາມໃດ ພັກ-ລັດກໍໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ວຽກງານກັນພະຍາດເປັນຕົ້ນຕໍ ແລະ ທົ່ວສັງ ຄົມແມ່ນມີຫນ້າທີ່, ພັນທະ ແລະ ຄວາມຮັບຜິດ-ຊອບປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນວຽກງານກັນພະຍາດຢ່າງຕັ້ງຫນ້າ.

ໃນໄລຍະ ຜ່ານມາບັນດາທ້ອງຖິ່ນຕ່າງໆ ກໍຄືພາກສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງກໍໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ເຄື່ອນໄຫວຈັດຕັ້ງປະຕິບັດສ້າງຂະບວນການຕ້ານ ໄຂ້ຍຸງເປັນຕົ້ນນໍາ ພາປະຊາຊົນສ້າງຂະບວນອອກແຮງງານອະນາໄມ, ຈັດກອງປະຊຸມສຸຂະສຶກສາພາຍໃນບ້ານ, ແບ່ງກຸ່ມລົງກວດ ກາຫນອນນ້ໍາຍຸງຢູ່ເຮືອນຂອງປະຊາຊົນ, ສ້າງຂະບວນການທໍາລາຍແຫຼ່ງເພາະພັນຫນອນນ້ໍາຍຸງລາຍເພື່ອສະກັດກັ້ນການລະບາດ ຂອງພະຍາດໄຂ້ຍຸງລາຍ, ໂຄສະນາສຸຂະສຶກສາໃຫ້ພໍ່ແມ່ປະຊາຊົນໄດ້ຮັບຮູ້ ແລະ ເຂົ້າໃຈກ່ຽວກັບຜົນຮ້າຍຂອງພະຍາດໄຂ້ຍຸງ ພ້ອມ ທັງມີການພົ່ນຢາ, ແຈກຢາຍຢາຂ້າຫນອນນໍາ້ ແລະ ທໍາລາຍແຫຼ່ງເພາະພັນຂອງຍຸງ.ໂດຍສະເພາະບ່ອນທີ່ມີນໍາ້ຂັງເຊັ່ນ: ຢາງຕີນ ລົດເກົ່າ, ກະໂປະ-ກະປ່ອງ, ເຕົ້າດອກໄມ້ ແລະ ອື່ນໆ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ,ໃນໄລຍະນີ້ຍິ່ງມີຄວາມສໍາຄັນຍິ່ງໃນການປ້ອງກັນ ແລະ ຄວບຄຸມພະຍາດໄຂ້ຍຸງຊຶ່ງທຸກພາກສ່ວນໃນສັງຄົມ ຈົ່ງມີສ່ວນຮ່ວມທັງຍົກສູງຄວາມຮັບຜິດຊອບຊ່ວຍກັນໃນການປ້ອງກັນ ແລະ ສະກັດກັ້ນການລະບາດຂອງໄຂ້ຍຸງລາຍເພື່ອປົກປ້ອງຊີວິດຂອງຕົນເອງ, ຄອບຄົວກໍຄືຊີວິດຂອງປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າ. ອົງການປົກ ຄອງແຕ່ລະຂັ້ນກໍຄືພາກສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງຕ້ອງໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ຊີ້ນໍາ-ນໍາພາ ຢ່າງໃກ້ຊິດບັນດາຂະແຫນງການທີ່ຢູ່ໃນຄວາມຮັບຜິດຊອບ ຂອງຕົນໃຫ້ມີການຕິດຕາມເຝົ້າລະວັງສະພາບການ, ມີການຕອບໂຕ້ຢ່າງເຫມາະສົມ ແລະ ທັນການ, ທັງສືບຕໍ່ໂຄສະນາປຸກລະດົມ ຂົນຂວາຍປະຊາຊົນໃນທົ່ວສັງຄົມໃຫ້ເຂົ້າຮ່ວມໃນຂະບວນການປ້ອງກັນ ແລະ ຄວບຄຸມການລະບາດຂອງພະຍາດໄຂ້ຍຸງລາຍ, ສ້າງ ຂະບວນການທໍາລາຍແຫຼ່ງເພາະພັນຍຸງລາຍ ແລະ ອະນາໄມ 3 ສະອາດ ແລະ ກິດຈະກໍາຕ່າງໆໃຫ້ເປັນຂະບວນກວ້າງຂວາງ, ໂຄສະ ນາສຸຂະສຶກກ່ຽວກັບການປ້ອງກັນ ແລະ ຄວບຄຸມໄຂ້ຍຸງລາຍໃນທຸກຮູບແບບເພື່ອຮັບປະກັນໃຫ້ປະຊາຊົນໄດ້ຮັບຂໍ້ມູນຂ່າວສານ ກ່ຽວກັບວຽກງານປ້ອງກັນໄຂ້ຍຸງລາຍໂດຍສະ ເພາະແມ່ນເອົາໃຈໃສ່ປະຕິບັດຍຸດທະສາດ 5 ປໍຄື: ປົກປິດພາຊະນະເກັບນໍາ້ໃຊ້ໃນ ເຮືອນ ແລະ ນອກເຮືອນ,ປ່ຽນນ້ໍາໃນພາຊະນະໃນເຮືອນເປັນປະຈໍາ, ປ່ອຍປາຫາງນົກຍຸງໃສ່ພາຊະນະເກັບນ້ໍາໃຊ້ເພື່ອກິນຫນອນນໍາ້ ຍຸງລາຍ, ປັບປຸງສິ່ງແວດລ້ອມດ້ວຍການທໍາລາຍ ແລະ ເກັບມ້ຽນພາຊະນະທີ່ບໍ່ໄດ້ໃຊ້ຕາມບໍລິເວນເດີ່ນບ້ານ ແລະ ປະຕິບັດໃຫ້ ເປັນນິໄສປະຈໍາ. ນອກນີ້ເອົາໃຈໃສ່ລະວັງຢ່າໃຫ້ຍຸງກັດໃນເວລາກາງເວັນ, ຕ້ອງນອນໃນມຸ້ງ. ເມື່ອເວລາມີຄົນໃນຄອບຄົວມີອາການ ໄຂ້ຕ້ອງຮີບຟ້າວໄປກວດປິ່ນປົວຢູ່ໂຮງຫມໍ ແລະ ສຸກສາລາທີ່ໃກ້ບ້ານເພື່ອຫຼີກລ່ຽງບໍ່ໃຫ້ມີການເສຍຊີວິດຂອງຄົນເຈັບທີ່ເປັນໄຂ້ຍຸງ ລາຍໂດຍຫ້າມບໍ່ໃຫ້ກິນຢາປິ່ນປົວເອງ. ທັງນີ້ ກໍເພື່ອພ້ອມກັນສ້າງຂະບວນການ ແລະ ຜົນງານເນື່ອງໃນໂອກາດການສະເຫຼີມສະ ຫຼອງວັນແພດລາວທີ່ໄດ້ຫມູນວຽນບັນຈົບຄົບຮອບອີກວາລະຫນຶ່ງ (18/6/1965-18/6/2019).

(ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນຈາກ: ໜັງສືພິມ ປະຊາຊົນ)